Tarımsal Destekler, Hibeler ve Krediler

2- Fark ödemesi(prim) desteği:

Fark ödemesi(prim desteği) başlığı altında 16 ürüne destek veriliyor. Kütlü pamukta sertifikalı tohum kullanan üreticiler kilogram başına 42 kuruş, sertifikasız tohum kullanarak kütlü pamuk üreten çiftçiler ise 35 kuruş destekleme primi alacak. Yağlık ayçiçeği üreten çiftçiler 21 kuruş, soya fasulyesi üretenler 23 kuruş, sertifikalı soya fasulyesi üretenler 27,5 kuruş alacak. Kanola eken çiftçiler 23 kuruş, aspir üretenler 25 kuruş, zeytinyağı üreticileri ise 25 kuruş destekleme primi alacak.Bakliyat ürünlerinden kuru fasulye, nohut ve mercimeğe kilogram başına 10 kuruş prim veriliyor. Çeltik primi de 10 kuruş.Hububat ürünlerinde ise buğday destekleme primi 5 kuruş, arpa, çavdar ve yulafta 4 kuruş. Çay destekleme primi ise ton başına 115 lira.

3- Hayvancılık destekleri: 2009 verileri ile toplam tarımsal destek bütçesinin yüzde 22’sini hayvancılık destekleri oluşturuyor. Hayvancılık destekleri içerisinde ise en büyük destek kalemini ilk kez 2008’de uygulanmaya başlanan hayvan başına destek oluşturuyor. Bu kapsamda anaç sığır için hayvan başına 225 lira destek veriliyor. Soykütüğüne kayıtlı sığırlar için 50 lira ilave destek veriliyor. Hastalıktan ari işletmelerde ise hayvan başına destek 300 lira. Manda başına destek ise 250 lira. Küçük baş hayvancılıkta ise koyun ve keçi başına 10 lira destek var. Bu yıl ilk kez küçükbaş hayvan sütü de destekleme kapsamına alındı. Koyun ve keçi sütüne kilogram başına 10 kuruş prim desteği ödeniyor.

Hayvancılık desteklerinin önemli kalemlerinden biride yem bitkileri desteği. 2009’da sulu yonca üreten çiftçiler dekara 115 lira destekleme alacak. Kuru yonca desteği dekar başına 70 lira, korunga üretiminde dekar başına 75 lira ile destekleniyor. Tek yıllık yem bitkileri desteği dekara 30 lira, silajlık tek yıllık yem bitkileri ve silajlık sulu mısırın desteği ise dekar başına 45 lira. Silajlık kuru mısır desteği 30 lira, yapay çayır ve mera desteği ise 75 lira olarak uygulanıyor.

Süt üreticilerine kilogram başına 4 kuruş teşvik primi ödeniyor. Küçükbaş hayvan(koyun-keçi) sütüne ise kilogram başına 10 kuruş destek primi verilecek.Sütte fiyat regülasyonunu sağlamak amacıyla süttozu ithalatı yerine süt tozu üreten işletmelere ise kilogram başına 3 lira destek ödemesi yapılması öngörülüyor.

Tarım Kredi Kooperatifi ile sözleşmeli besicilik yapan ve hayvanlarını Et ve Balık Kurumu kombinalarında veya Et ve Balık Kurumunun anlaşma yaptığı özel kombinalarda kestiren Adıyaman, Ağrı, Ardahan, Artvin, Batman, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, Kars, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Mardin, Muş, Siirt, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tunceli ve Van illerindeki yetiştiricilere 190 kilogram ve üzeri karkas ağırlığına ulaşmış erkek sığır karkas ağırlığının her kilogramı için 1.5 lira kırmızı et teşvik primi ödeniyor.

Arı yetiştiriciliği yapan ve merkez birliği düzeyinde örgütlenmiş yetiştirici birlikleri ve/veya üretici birliklerine üye olan üreticilere, Arıcılık Kayıt Sistemine kayıtlı olma şartı ile kovan başına 6 lira destek veriliyor. Bombus arısı desteği ise koloni başına 50 lira.

Hayvancılıkta ayrıca tiftik keçisi yetiştiriciliğine, ipekböceği yetiştiriciliğine, su ürünleri yetiştiriciliğine destek sağlanıyor.

Soykütüğü - Önsoykütüğü Sistemi veri tabanına kayıtlı anadan suni tohumlama sonucu doğan tüm buzağılar için dişilerine Brucellosis S- 19 aşısı yaptırmak şartıyla yetiştiricilere buzağı başına 80 lira destek veriliyor. Ayrıca, hayvan genetik kaynaklarının yerinde korunması ve geliştirilmesi amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca uygulanan proje kapsamına alınan yetiştiricilere koruma ve geliştirme sürüleri için büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarda farklı olmak üzere hayvan başına, arıcılıkta ise kovan başına ödeme yapılıyor

4- Sertifikalı tohum ve fidan destekleri: Sertifikalı tohum ve sertifikalı fidan kullanımında dekar başına, sertifikalı tohum üretiminde ise kilogram başına yapılan destekler tohumda ağırlıklı olarak hububat, bakliyat ve yağlı tohum ürünlerini, fidan desteğinde ise meyvecilik ve zeytin fidanını kapsıyor.

5- Çiftlik Muhasebe Veri Ağı desteği: Avrupa Komisyonu tarafından Ortak Tarım Politikasının şekillendirilmesi için kullanılan araçlardan biri olan Çiftlik Muhasebe Veri Ağı (ÇMVA-FADN), Avrupa Birliği üyesi ülkeler için 1965 yılından bu yana zorunlu olarak uygulanıyor. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın sorumluluğunda Avrupa Birliği uyum süreci kapsamında Türkiye’de Çiftlik Muhasebe Veri Ağı sisteminin kurulmasına yönelik çalışmalar 2007 yılından bu yana sürdürülüyor. Sisteme çiftçilerin katılımını teşvik etmek amacıyla dokuz pilot ilde (Adana, Konya, İzmir, Tekirdağ, Bursa, Giresun, Erzurum, Şanlıurfa, Nevşehir) 2008 ve 2009 yıllarında uygulanan anketlere katılan çiftçilere katılım desteği ödemesi yapılıyor. İşletme başına 300 TL ödeme yapılması öngörülüyor.

6- Diğer destekler

Telafi edici ödemeler kapsamında patates siğili için patates üreticilerine dekar başına 110 lira telafi edici ödeme yapılıyor.

Çevre amaçlı tarım arazilerinin korunması (ÇATAK) programı kapsamında dekara 60 lira ile 135 lira arasında destek veriliyor.

Tarımsal destekler için 2010 yılı bütçesinden ayrılan ödenek 5 milyar 605 milyon lira. Bu kaynakla 2009 yılı destekleri ödenecek. 2010 yılında ise havza modeli kapsamında destekler belirlenecek ve ödemeleri 2011’de yapılacak.

Bunlar üretime yönelik destekler. Ayrıca, ihracat destekleri, faiz desteği, kırsal kalkınma ve hibe destekleri de var.

Tarım Kanunu’na göre destekleme bütçesi Gayri Safi Milli Hasıla’nın enaz yüzde 1’i kadar olması gerekirken, bu oran yüzde 0.49’larda kalıyor. Üstelik verilen bu destekler de ne yazık ki verimli kullanılamıyor. Destekleme bütçesi ile ilgili sağlıklı bir planlama yapılmadığı için genellikle “biz bu parayı nasıl dağıtırız” yaklaşımı ile destekleme bütçesi harcanıyor. Böyle olunca desteği veren de alanda memnun olmuyor ve tarımda istenen hedeflere ulaşılamıyor.